Z kart historii

 

SIŁA W PASJI I W ZORGANIZOWANIU

W 1933 roku na terenie miasta Kęty prowadzi działalność Oddział Małopolskiego Związku Pszczelniczego we Lwowie. Istnienie Oddziału poświadczają zachowane legitymacje członkowskie Związku oraz „Spis członków Oddziału Małopolskiego Związku Pszczelniczego w Kętach" potwierdzony w dniu 23 stycznia 1934r. przez Magistrat Królewskiego Wolnego Miasta Kęty. Oddział zrzeszał pszczelarzy z terenu miasta Kęty i okolicznych wiosek.

Na liście członków Koła widnieje 67 nazwisk pszczelarzy z przypisanymi 712 pniami.

Według spisu poszczególne miejscowości reprezentowali:

  • Miasto Kęty: Adamski Kazimierz, Błaszczak Jan, Kowalczyk Józef, Kwaśniak Karol, Tobjasiewicz Józef, Wójcik Władysław, Fajferek Franciszek, Okrzesik Józef, Kuczeryna Andrzej, Zajączek Zdzisław, Etgens Stefan, Podworski Ludwik, Nowak Józef, Józefowicz Franciszek, Kołodziejczyk Franciszek, Żygiel Stanisław i Harlos Filip,
  • Podlesie - Kęty: Baścik Karol, Piecka Antoni, Jędrzejowski Franciszek, Honkisz Andrzej, Kojder Piotr, Handzlik Franciszek i Hanausek Leon,
  • Kobiernice: Świeży Jan, Wykręt Franciszek, Kudłacik Józef, Hankus Ignacy, Szymla Michał, Mądys Józef i Konior Leon,
  • Hecznarowice: Foks Józef, Kacorzyk Jan, Kos Franciszek, Suski Józef, Kosmaty Jan, Kacorzyk Karol, Mleczko Ludwik,
  • Bujaków: Skowroński Józef, Foltyn Stanisław, Laszczak Andrzej, Tomalik Jan,
  • Pisarzowice: Papla Ludwik, Kózka Józef,
  • Nowa Wieś: Pieczka Józef, Nycz Władysław, Żak Stanisław, Pieczka Franciszek, Pudełko Antoni, Grunwald Franciszek, Borys Jan,
  • Bielany: Majcherczyk Stanisław, Sternat Józef,
  • Malec: Płonka Franciszek,
  • Witkowice: Urbańczyk Michał, Zaręba Ludwik,
  • Bulowice: Wandor Antoni, Hrapkiewicz Stanisław, Gawęda Józef, Kobielus Klemens, Groner Stanisław, Wronka Stefan, Tomiak Jan Kanty, Karolini Kazimierz, Matejko Michał, Hałat Jan, Adamus Jan.

Potwierdzony Spisem jubileusz 75-lecia Koła w Kętach cieszy pszczelarzy. Jednocześnie odnajdywane zapisy w dokumentach rokują nadzieję, że Koło istniało już wcześniej.

„Świadczą” o tym – odnotowane w referatach okolicznościowych z okazji 50 i 60-lecia Koła – zapisy o prowadzeniu Kroniki Koła z czasów zaboru austriackiego (która niestety zaginęła bez śladu).

„Przekonywujące” są również daty założenia działających w tamtym okresie związków takich jak:

- Galicyjskie Towarzystwo Pszczelniczo – Ogrodnicze w roku 1875,

- Związek Pszczelniczy we Lwowie w roku 1924 ,

- Towarzystwo Pszczelarskie w Krakowie w roku 1918,

- Związek Powiatowych Towarzystw Pszczelniczych w roku 1918,

czy opublikowany w Bartniku Postępowym Nr 8 z sierpnia 1928 roku wykaz 220 Obwodów Oddziałów Małopolskiego Związku Pszczelniczego we Lwowie, spośród których wymieniono między innymi: Kęty, Andrychów, Białą, Oświęcim i Żywiec.

Pobudzająca wyobraźnię jest również przedstawiona w Spisie liczebność członków Koła i posiadanych przez nich ilości pni, które mogą świadczyć o dobrym i zapewnie wcześniejszym. zorganizowaniu pszczelarzy.

Dopełnieniem tych wywodów niech będzie przedstawiony w krótkiej formie życiorys dr Edwarda Podworskiego.

Urodził się w Kętach ( ur. 10.04. 1896 r. – zm. 15.10. 1958 r. ). Był adiunktem na Wydziale Okulistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego dziadek i ojciec byli pszczelarzami. Edward od dziecka pracował w pasiece. Od 30.09.1934r. był prezesem Wojewódzkiego Związku Pszczelarzy w Krakowie. W Krakowie miał okazję do gromadzenia literatury pszczelarskiej. Większość jego księgozbioru pszczelarskiego została zniszczona w czasie wojny.
W literaturze Edward Podworski uwiecznił swe imię cennymi artykułami, zwłaszcza z zakresu dzierżonologii . Jego informacje przyczyniły się do uzupełnienia hasła dotyczącego księdza Jana Dzierżona w Polskim słowniku biograficznym .

Dr Edward Podworski, reprezentując Krakowski Związek Powiatowych Towarzystw Pszczelarskich, uczestniczył w dniu 7 grudnia 1935 roku w Warszawie w pierwszym zjeździe założycielskim  „Centralnego Związku Pszczelarzy RP” i został wybrany do jego Zarządu. Informację o tym wydarzeniu podaje  Bartnik Postępowy w swoim pierwszym numerze z roku 1936.

W komunikacie  Związku Powiatowych Towarzystw Pszczelarskich Zachodniej Małopolski w Krakowie, zamieszczonym w Pszczelarzu Polskim Nr 12 z roku 1935 i podpisanym przez prezesa związku, dr Edwarda Podworskiego czytamy:

„Walne zebranie członków Towarzystwa Pszczelarskiego w Kętach odbędzie się w dniu Św. Szczepana 26 grudnia 1935 roku o godzinie 10 przed poł. w sali kina „Pod Białym Orłem” w Kętach”. 

Z inicjatywy dr Edwarda Podworskiego dokonano w jednej z pracowni rzeźbiarskich w Krakowie odlewu popiersia ks. Jana Dzierżona oraz ozdobnego postumentu do zawieszenia na ścianie, które mogły nabywać Związki i Towarzystwa Pszczelnicze oraz pszczelarze (w ówczesnej cenie 15 zł za komplet ). Koło Pszczelarzy w Kętach nabyło takie popiersie, które później w roku 1995 zostało przekazane do Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach przez Edwarda Etgensa.

Pierwszym prezesem Koła od 1933r. był Ludwik Podworski, a ponadto w skład Zarządu weszli: Antoni Bielewicz- sekretarz i Maksymilian Etgens- skarbnik. Od 1937r. do wybuchu II Wojny Światowej w 1939r. funkcję prezesa pełnił Józef Okrzesik.

Wyzwolenie w styczniu 1945 roku terenów południowej Polski powoduje aktywizację pszczelarzy w kierunku odtworzenia struktur związkowych.

W dniu 21.02.1945 roku zawiązał się w Krakowie Tymczasowy Zarząd Wojewódzki Związku Pszczelarzy, a 15.09.1945 roku został powołany w Warszawie Centralny Związek Pszczelarski RP.

Koło Pszczelarzy w Kętach zostało reaktywowane 12 sierpnia 1945 roku. Pierwszy Zarząd działał w składzie : Józef Okrzesik – prezes, Antoni Bielewicz – sekretarz, Maksymilian Etgens – skarbnik i Władysław Nycz oraz Roman Czerna – członkowie.

W styczniu 1946 roku prezesem Koła został wybrany Feliks Dyczkowski, który pełnił tę funkcję do roku 1950. Po tym okresie działalność Związku ( Koła ) ustaje. Bezpośrednią przyczyną wygaśnięcia aktywności związku była w 1948 r. decyzja władz administracyjnych włączająca związki pszczelarskie do Związku Samopomocy Chłopskiej gdzie działały jako zrzeszenia. Siedem lat później, w dniu 6.01.1950 roku, Koło Pszczelarzy w Kętach wznowiło działalność, a Walne Zebranie Delegatów związków pszczelarskich z terenu Województwa Krakowskiego podjęło w dniu 16.01.1957r. Uchwałę o reaktywowaniu wojewódzkiej organizacji związkowej o nazwie „Związek Pszczelarzy Województwa Krakowskiego”, zachowując strukturę związku z lat 1945 - 1948. 

W tym roku kęckie Koło tworzyła grupa 25 pszczelarzy z Kęt, Międzybrodzia, Bujakowa, Porąbki, Nowej Wsi, Bielan, Bulowic, Pisarzowic i Hecznarowic. Prezesem reaktywowanego Koła został wybrany Stefan Etgens, a w skład zarządu wybrano między innymi Aleksandra Kłosińskiego.

W kolejnych latach działalności Koła na funkcję Prezesa wybierano:

Stefana Etgensa – w roku 1970 i 1973

Leona Januszyka – w roku 1976

Benedykta Żaka – w latach 1979, 1981, 1984, 1988 i 1992

Eugeniusza Czarnika – w roku 1996

Franciszka Babiucha – w roku 1997 i 2000

Błażeja Banasia – w roku 2004 i 2009 ( pełni funkcję w obecnej kadencji )  

W latach 1958 – 1961 Koło posługiwało się pieczęcią o treści: „Miejscowy Związek Pszczelarzy w Kętach przy Wojewódzkim Związku Pszczelarzy w Krakowie”, a od roku 1962: „Powiatowe Koło Pszczelarzy w Oświęcimiu, Miejscowe Koło Pszczelarzy w Kętach”.

W roku 1975 nastąpił nowy podział administracyjny kraju, w wyniku którego powstało województwo bielskie, a w ramach dostosowania struktur związkowych powołano Wojewódzki Związek Pszczelarzy w Bielsku – Białej, do którego Koło Pszczelarzy w Kętach należało organizacyjnie do czasu kolejnej reformy administracyjnej.

Od września 2003 roku do chwili obecnej działalność Koła Pszczelarzy w Kętach prowadzona jest w ramach struktury Wojewódzkiego Związku Pszczelarzy w Krakowie.

W poszczególnych latach działalności skład osobowy Koła ulegał zmianom ilościowym, np:  25 członków było zapisanych w 1957r., 48 w 1970r., 105 w 1980r., 188 w 1984r. (z tej liczby 26 było nowoprzyjętymi ) – pszczelarze opłacili składki za 1367 pni. W 1985r. z Koła w Kętach  odeszli pszczelarze z Porąbki, Czańca, Pisarzowic i Hecznarowic, tworząc w miejscach zamieszkania samodzielne Koła. W sezonie 2009 Koło Pszczelarzy w Kętach zrzeszało 56 członków, którzy posiadali 716 rodzin pszczelich. W tej grupie jest 2 pszczelarzy: Stanisław Śliwka i Władysław Pieczora, którym Zebranie Walne nadało w dniu 15.02.2009r. tytuł Honorowego Członka Koła. Ponadto w gronie bartników są 3 panie.

W Kole przeważają pszczelarze starsi wiekiem: w przedziale powyżej 50 lat jest 36 członków, w przedziale od 35 do 50 lat jest 13 członków, a do 35 lat tylko 5. Najstarszy pszczelarz ukończył 97 lat. Średnia wieku wynosi 55 lat. Pszczelarze Józef Mojżesz i Edward Witek mogą się pochwalić swoim 34-letnim (najdłuższym) stażem członkowskim w Kole, a z kolei Błażej Banaś swym nieprzerwanym od listopada 1982 roku stażem funkcyjnym jako skarbnik i nadal od 2004 roku jako prezes Koła. 

Od stycznia 2010 roku do koła przystąpiło 5 nowych członków rozpoczynających pszczelarzenie i swą przygodę z pszczołami.

Niezbyt bogata baza pożytkowa w okolicy Kęt w całym okresie sezonu pszczelarskiego i traktowanie pszczelarzenia jako drugiego zajęcia sprzyja rozdrobnieniu gospodarstw pasiecznych w naszej Gminie. I tak w przedziałach do 5 pni zgłoszonych jest 13 pasiek, 6 do 10 pni -19 pasiek, 11 do 20 pni - 17, 21 do 50 pni  - 4 i 51 do 80 pni  1-na pasieka.

Zróżnicowanie zawodów i znaczny przedział wiekowy członków Koła dowodzi, że każdy może obrać pszczelarstwo jako swoje hobby i traktować przebywanie z pszczołami jako wspaniałą odskocznię od stresów dnia codziennego. Trzeba jednak założyć, że prowadzenie pasieki wymaga coraz większej wiedzy teoretycznej i praktycznej. Sprzyja temu przynależność do Koła Pszczelarzy i do Związku, umożliwiająca tym samym   uczestniczenie w licznych formach szkolenia prowadzonych przez różne szczeble związkowego zorganizowania. 

Z możliwości zdobycia tytułu mistrza pszczelarskiego i wykwalifikowanego pszczelarza skorzystało od 1978 roku 31 pszczelarzy . Obecnie w Kole 13 z nich może potwierdzić swoją wiedzę i umiejętności dyplomem mistrzowskim, natomiast 3 świadectwem kwalifikacyjnym. Jeden pszczelarz - Grzegorz Amrozi  - ukończył Technikum Pszczelarskie w Pszczelej Woli.

Wspominając okres powojenny nie można pominąć tak znamienitej postaci w polskim pszczelarstwie, jaką był Stefan Etgens, którego życiorys przybliżył Edward Etgens, syn Maksymiliana Etgensa – brata Stefana.

Stefan Etgens urodził się 23 czerwca 1904 roku w Kętach, a zmarł 4 sierpnia 1976 roku w Bielsku-Białej. Do szkoły powszechnej uczęszczał w Kętach, a po zakończeniu pierwszej wojny światowej ukończył seminarium nauczycielskie i pracował jako nauczyciel w Kochłowicach. Następnie ukończył w Warszawie dwuletni kurs w Instytucie Robót Ręcznych. W czasie okupacji pracował jako ogrodnik na Czajkach. Po wojnie uczył
 w Zawodowej Szkole w Bielsku-Białej. Był pszczelarzem o bogatej wiedzy, którą przekazywał jako wykładowca na kursach pszczelarskich i podczas zebrań Koła. Pszczelarzył w Kętach. Prowadził wspólnie z pszczelarzami województwa katowickiego hodowlę zarodową, której podstawą była linia „Beskidka”. Miesięcznik Pszczelarstwo nr 7-8 z roku 1963 wymienia trzy pasieki zarodowe, w tym jedną prowadzoną przez Stefana Etgensa. Pisał artykuły do Pszczelarstwa. Był wynalazcą. W roku 1952 opracował wspólnie z Antonim Gwoździem klateczkę matecznikową, która w literaturze pszczelarskiej oznaczona jest literami EG. Używany przez siebie sprzęt hodowlany opisali w Pszczelarstwie z roku 1963. Natomiast na Wystawie Pszczelarskiej w Chorzowie, w ramach Ogólnopolskiej Wystawy Ogrodniczej, organizowanej w dniach 1.09. do 27.10. 1968 roku, otrzymali jako wystawcy indywidualni II nagrodę za zestaw sprzętu hodowlanego.   

Najpopularniejszym ulem w pasiekach pszczelarzy kęckich jest ul wielkopolski z ramkami gniazdowymi o wymiarach 36 x 26 cm.

Działalność Koła skupia się głównie na realizacji celów statutowych: organizowaniu zebrań, szkoleń i wycieczek poznawczo – szkoleniowych, rozprowadzaniu matek pszczelich, pokarmu i lekarstw dla pszczół. W okresie po miodobraniu, na przełomie września i października, organizowane są „dożynki pszczelarskie” w formie biesiady rodzinnej, a w grudniu uroczystości związane z obchodami święta patrona pszczelarzy św. Ambrożego. Świąteczne spotkanie poprzedza msza święta w intencji pszczelarzy i ich rodzin, podczas której pszczelarze składają świece z wosku pszczelego i miód jako dary ołtarza. Po nabożeństwie odbywa się spotkanie członków Koła w gronie rodzin z władzami związkowymi i samorządowymi, w czasie którego w atmosferze zbliżających się świąt Bożego Narodzenia dokonywane jest podsumowanie minionego sezonu oraz wręczane są wyróżnienia i podziękowania.

Z okazji 70 lecia Koła została zorganizowana w Muzeum w Kętach, w dniach od 1 do 11 czerwca 2004r., wystawa pszczelarska pod tytułem „Pszczelarstwo dawniej i dziś”, nad którą honorowy patronat objął burmistrz Gminy Kęty. Na wystawie zaprezentowany został sprzęt pszczelarski z różnych okresów, w tym między innymi ule: kłoda – stojak, kószka, ul Dzierżona, ul Słowiański, ul warszawski zwykły, ul Freudensteina (o pochodzeniu z pasieki przyobozowej w Brzezince), ul słomiak, ule współczesne wielokorpusowe wykonane ze styropianu i ule figuralne misternej budowy, przypominające wspaniałe budowle oraz figura św. Ambrożego. Pokazane zostały również sposoby gospodarowania w pasiece tj. pozyskiwanie miodu, pyłku kwiatowego, kitu i mleczka pszczelego oraz wychów matek pszczelich. Zaprezentowany został bogaty zestaw specyfików lekarskich i kosmetycznych wytwarzanych na bazie produktów pszczelich. Niewątpliwą atrakcją dla zwiedzających była rodzina pszczela umieszczona w oszklonym ulu - ciesząca się największym zainteresowaniem, przede wszystkim u najmłodszych. W akcję oprowadzania zaangażowało się 23 doświadczonych pszczelarzy, którzy przybliżali zwiedzającym tajniki pszczelarstwa oraz częstowali ich miodem i pyłkiem kwiatowym. Ogółem wystawę odwiedziło 395 zwiedzających indywidualnych, grupy rodzinne i 13 grup uczniowskich.

Pszczelarze podejmują cykliczne działania, których celem jest zainteresowanie kęckiego środowiska, a szczególnie młodzieży problematyką pszczelarską, pszczołami jako owadami użytkowymi oraz właściwościami zdrowotnymi produktów pszczelich i ochroną przyrody. Organizują między innymi wystawy pszczelarskie przy Domu Kultury w Kętach podczas „Dni Kęt”, „Folklorystycznych Dni Przyjaźni”, dożynek sołeckich, Festynów
w Klasztorze o.o. Franciszkanów Reformatów, Pikników Rodzinnych zorganizowanych przez GOPS Kęty i w roku bieżącym podczas VIII Parafialnego Dnia Dziecka w parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa, przyjmują zainteresowanych tematem we własnych pasiekach.  Na stoiskach przy wystawach zawsze można posmakować miodu i pyłku kwiatowego z okolicznych pasiek oraz dowiedzieć się o ich walorach odżywczych i leczniczych. W ramach podjętej współpracy z jednostką OSP Kęty Podlesie pszczelarze dzielą się ze strażakami swoją wiedzą i doświadczeniem, jak bezpiecznie postępować z owadami żądlącymi. Od trzech lat społeczność pszczelarska włącza się również w program organizowanych przez Klub Honorowych Dawców Krwi Gminy Kęty Rajdów Rowerowych. Częstowanie miodem na wafelku i w herbacie w czasie postojów i na mecie dodaje energii i spotyka się z miłym przyjęciem zarówno ze strony uczestników jak i organizatorów.

W latach 2004, 2005 i 2006 wydarzeniami kończącymi sezon pszczelarski były akcje sadzenia drzewek w nowo powstających parkach miejskich . W okolicy Osiedla Kamieniec powstał Park Lipowy o powierzchni około 2ha, w którym zasadzono 376 lip. Kolekcję stanowią 53 gatunki i ich odmiany lip lokalnych jak i aklimatyzowanych z innych stref geograficznych np. kaukaska, japońska, mongolska, chińska, amerykańska. W  akcję sadzenia drzew zaangażowani byli oprócz pszczelarzy także samorządowcy, uczniowie i strażacy OSP Kęty Podlesie oraz mieszkańcy osiedla. W ubiegłym roku w Parku Lipowym powstała  ścieżka edukacyjna, na którą składają się tablice z opisami posadzonych lip, pszczelarstwa i produktów pszczelich oraz fauny i flory terenu Gminy Kęty.  

W 2005 r. pszczelarze nawiązali współpracę z pszczelarzami z Turzovki, z miasta na Słowacji partnerskiego dla Kęt. Wzajemne spotkania pozwalają na wymianę wiedzy oraz  doświadczeń w dziedzinie gospodarki pasiecznej, zwalczania chorób pszczelich i wzbogacania programów działania.

W 1998 roku Koło wzbogaciło się o sztandar, który zaprojektowała i wykonała mgr sztuki p. Maria Adamus współpracując z p. Czesławą Małecką Adamus. Sztandar został poświęcony podczas mszy św. w Kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w Kętach przez ówczesnego proboszcza Parafii ks. Jerzego Leśko w asyście ks. Adama Wyporka w dniu 22 listopada 1998 roku. Przekazanie sztandaru Kołu nastąpiło również w tym dniu, podczas uroczystej akademii związanej z  obchodami 65 rocznicy powstania Koła. Od tej chwili, jak mówią pszczelarze, sztandar jest z nami w chwilach radosnych, patriotycznych i smutnych. Jest dla nich symbolem długoletniej historii organizowania się pszczelarzy na Ziemi Kęckiej i jednoczy ich we wszystkich ważnych chwilach życia Koła.

Od 2005 r. pszczelarze kęckiego Koła korzystają ze środków uruchomionych przez Agencję Rynku Rolnego w ramach mechanizmu „Wsparcia rynku produktów pszczelich”. Refundacja obejmuje koszty poniesione przez pszczelarzy na zakupy lekarstw przeciw warrozie, matek pszczelich oraz odkładów pszczelich. Natomiast ze środków pochodzących z Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska zakupiony został sprzęt umożliwiający łatwe i skuteczne stosowanie środków leczniczych przeciw warrozie oraz dokonano  w latach 2005 i 2006 zakupu matek pszczelich w celu poprawy pogłowia pszczół i ich cech użytkowych.    

Początek lat osiemdziesiątych to inwazja nieznanej w Polsce choroby czerwiu i pszczół, którą wywołuje roztocze Varroa destructor . Choroby bardzo groźnej w skutkach – rodzina pszczela nie leczona ginie po 3 latach, a ponadto choroba ta utrudnia i podraża gospodarkę pasieczną. Pierwsze ogniska warrozy w Polsce zostały stwierdzone w 1980 roku, a w 1985 roku ogniska tej choroby występowały już w pasiekach całego kraju. W Kętach  pszczelarze zaobserwowali warrozę w roku 1983. Od tej pory walka z nią prowadzona jest nieprzerwanie do dnia dzisiejszego z różnym skutkiem – nigdy nie ze 100% sukcesem.

W październiku 2006 roku rozpoczęło działalność Przedsiębiorstwo Produkcyjno  Handlowo Usługowe Tomasza Łysonia. Produkcja i sprzedaż sprzętu pszczelarskiego w Kętach znacznie ułatwiła pszczelarzom prowadzenie gospodarki pasiecznej. Łatwiejszy dostęp do sprzętu pszczelarskiego, pomoc firmy w organizowaniu wystaw w formie udostępniania sprzętu i namiotów wystawowych, możliwość skorzystania ze szkoleń organizowanych przez firmę w ramach dni otwartych, to wymierne efekty dla Koła wynikające  z funkcjonowania firmy o tym profilu na terenie Kęt.

W 2008 i 2009 roku Koło Pszczelarzy aktywnie włączyło się w tworzenie Lokalnej Grupy Działania i w opracowywanie lokalnej strategii. Walne Zebranie pszczelarzy udzieliło w tym zakresie prezesowi pełnomocnictwa w reprezentowaniu Koła we władzach i w pracach LGD ”Dolina Soły”. 

Obecnie w kadencji 2009 -2011 funkcje prezesa Koła sprawuje Błażej Banaś, wiceprezesem jest Mieczysław Paszek, a ponadto w skład Zarządu wchodzą: sekretarz – Jolanta Borowczyk, skarbnik – Jerzy Chromik i członkowie – Edward Kaspera, Jan Nycz i Piskorek Józef. Komisja Rewizyjna pracuje w składzie: Andrzej Dygorda, Marek Szczepański, Grzegorz Amrozi.

Błażej Banaś

Józef Piskorek

 

Źródła :

  1. Materiały archiwalne Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach
  2. Materiały archiwalne Wojewódzkiego Związku Pszczelarzy w Krakowie
  3. Materiały archiwalne Koła Pszczelarzy w Kętach
  4. Archiwum prywatne rodziny Etgensów i rodziny Okrzesików
  5. Relacje ustne pp. Edwarda Etgensa,

 

Bibliografia :

  1. Pszczelarstwo, nr 7-8 rok 1963, nr 3 rok 1964, nr1 rok 1969
  2. Pszczelarz Polski, nr 8 rok 2008
  3. Praca zbiorowa, „Hodowla pszczół”, PWRiL 1978
  4. Monografia Podhalańskiego Koła Pszczelarzy w Nowym Targu , rok 2007
  5. Bartnik Postępowy, roczniki 1921, 1924, 1925, 1926, nr 8 z 1928, nr1 z 1936,
  6. Pszczelarz Polski, nr 12 z 1935
  7. Henryk Borek i Stanisław Mazak, „Polskie pamiątki Dzierżonów” – Instytut Śląski w Opolu
  8. Kęczanin, nr 11 z  2004, nr 8 z 2006  
  9. Głos Serca, nr 7-8 rok 2010 

 

 

Powyższy tekst został zamieszczony  w XIV numerze „Almanachu Kęckiego”, wydanym w 2010r

© 2021 Koło Pszczelarzy w Kętach. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper

Please publish modules in offcanvas position.